Doelstelling van de vereniging
De doelstelling van de vereniging is het behouden van dit varend erfgoed en het organiseren van evenementen. Het sociale aspect heeft een ruime plaats binnen de vereniging, jaarlijks worden er vele evenementen georganiseerd, waarvan de Nationale Sleepboot dagen het hoogtepunt vormen. Gemiddeld 200 schepen nemen aan deze sleepbootdagen deel. De schepen worden opengesteld voor publiek, rondvaarten worden georganiseerd en behendigheidswedstrijden worden gehouden.
Lidmaatschap
Alle schepen die zijn aangesloten bij de VDMS zijn herkenbaar aan de blauwe verenigingsvlag. Alleen als men in het bezit is van een geschouwde sleepboot of opduwer wordt men toegelaten als volwaardig lid. Dit schouwen gebeurt door een speciale schouwcommissie welke volgens vastgestelde richtlijnen te werk gaat. Ook belangstellenden zonder boot kunnen zich aanmelden als begunstiger. Alle leden ontvangen het Verenigingsblad, de "Beting", dat 8 maal per jaar verschijnt.
Type sleepboten
Binnenvaartsleepboten zijn te onderscheiden in 2 types:
1. Haven sleepboten met de kenmerken van kort - in verband met kleine draaicirkels - en breed om de krachten die optreden bij het dwars trekken te minimaliseren.
2. Rivier- en kanaalsleepboten met de kenmerken van lang en smal, gericht op snelheid op rivieren met stroom.
Opduwers
Opduwers zijn gebouwd om de toenmalige zeiltjalken, klippers en andere zeilende binnenvaart schepen bij tegenwind en stroom op te duwen. Dit zijn kleine brede, stompe schepen die direct tegen het achterschip, naast het roer werden vastgemaakt.
Diversiteit
Bijna geen enkele antieke sleepboot (of opduwer) is identiek, omdat iedere scheepswerf volgens eigen inzicht en volgens de specifieke wensen van de opdrachtgever de schepen bouwde.